Waarom je hoofd niet uitgaat, ook als je vrij bent

Door Jeroen - Innerstate

Je bent klaar met werken. De dag zit erop.
En toch voelt het niet zo.

Je hoofd blijft bezig. Gedachten blijven komen. Alsof er ergens nog iets openstaat. Veel mensen herkennen dit, en denken vervolgens dat ze zich gewoon beter moeten ontspannen.

Maar dat is niet hoe het werkt.

Stress stopt niet op het moment dat jij stopt

Stress is geen mentale instelling, maar een lichamelijk proces. Zodra je druk ervaart, activeert je brein een stressreactie. Je lichaam gaat in een alerte stand: je hartslag ligt hoger, je ademhaling wordt oppervlakkiger, je aandacht staat op scherp.

Dat systeem is bedoeld om je te helpen functioneren. Het probleem ontstaat wanneer het langere tijd aanstaat.

Als je weken of maanden veel hebt moeten schakelen, presteren of alert zijn, leert je lichaam dat deze stand nodig is. En dan schakelt het niet automatisch terug zodra jij vrij bent.

Je agenda kan leeg zijn, maar je systeem staat nog op werkstand.

Waarom ontspanning dan zo moeilijk voelt

Veel mensen ervaren dat ze in hun vrije tijd niet echt kunnen landen. Ze zitten op de bank, maar hun hoofd blijft aan. Of ze voelen zich moe, maar niet ontspannen.

Dat komt omdat ontspanning pas kan ontstaan als je lichaam het signaal krijgt dat het veilig is om los te laten. En dat signaal komt niet vanzelf in een druk leven.

We gaan vaak van het ene naar het andere. Werk loopt over in huishouden, sociale afspraken, sporten of scrollen. Dat voelt misschien als ontspanning, maar voor je zenuwstelsel is het nog steeds activiteit.

Daarnaast houdt je brein open eindjes vast. Alles wat nog niet af is, blijft op de achtergrond meedraaien. Niet omdat je piekert, maar omdat je brein is gebouwd om dingen niet te vergeten. Dat kost mentale ruimte, ook als je niets actief doet.

De misvatting die het erger maakt

Een veelvoorkomende gedachte is: ik ben nu vrij, dus ik moet ontspannen.

Daar zit druk op ontspanning. En druk activeert precies datzelfde stresssysteem.

Wat er dan gebeurt, is een vicieuze cirkel. Je probeert rust te voelen, het lukt niet meteen, je raakt gefrustreerd en je lichaam blijft alert. Niet omdat je iets verkeerd doet, maar omdat ontspanning niet op commando werkt.

Herstel begint meestal niet met ontspanning, maar met afronding.

Wat helpt om je systeem wél te laten zakken

Herstel vraagt geen perfecte routine of grote veranderingen. Het vraagt duidelijke signalen.

Een belangrijk signaal is afronding. Je lichaam heeft behoefte aan een moment waarop iets echt klaar is. Dat kan klein zijn, maar moet wel bewust zijn.

Denk aan:

1. Een korte wandeling na werk, zonder telefoon.

2. Je laptop opruimen en uit het zicht leggen.

3. Aan het einde van de werkdag kort opschrijven wat morgen komt.
   

Niet om productiever te zijn, maar om je brein gerust te stellen. Het hoeft het niet vast te houden.

Ook helpt het om ruimte te maken zonder nieuwe input. Even niets toevoegen. Geen nieuws, geen werk, geen nieuwe prikkels. Dat hoeft niet lang te zijn. Een paar minuten kan al verschil maken.

Het doel is niet om direct rustig te worden. Het doel is om je systeem te laten merken dat het niet meer hoeft te presteren.

Wat dit níét zegt over jou

Als je hoofd vol blijft terwijl je vrij bent, betekent vaak dat je lichaam te lang aan heeft gestaan. En daarom dus ook tijd nodig heeft om weer uit te schakelen.

Dat is geen persoonlijk falen. Dat is hoe het systeem werkt.

En het goede nieuws is: dat systeem is trainbaar. Niet door harder te ontspannen, maar door vaker en duidelijker af te ronden.